Sayfa yükleniyor...Lütfen Bekleyin
İndir

Sağda bulunan indirme bağlantısına tıklayarak 2014 - 2016 DÖNEMİ DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELER BÜTÇE HAZIRLAMA REHBERİ 'ni bilgisayarınıza indirebilirsiniz.



2014 – 2016 DÖNEMİ
DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELER
BÜTÇE HAZIRLAMA REHBERİ

1/5/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Yetki” başlıklı 597 nci maddesinde döner sermayeli işletmelerin bütçelerinin hazırlanmasına ve kesin hesabın düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlemeye Bakanlığımız yetkili kılınmıştır.
29/9/2010 tarihli ve 27714 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan (1) Sıra Nolu Döner Sermayeli İşletmeler Genel Tebliği ile işletme hesaplarının, işletme bütçesiyle ilişkisinin kurulması amacıyla bütçe hesapları açılmıştır.
Bakanlığımızca işletme kaynaklarının etkin, verimli ve ekonomik kullanımının sağlanması, işletmelerce sağlıklı ve gerçekçi bütçelerin hazırlanabilmesi amacıyla, bütçelerin hazırlanması ve uygulanmasında uyulacak genel ilkeler belirlenerek, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe Hazırlama Rehberi hazırlanmıştır.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan idarelere bağlı döner sermayeli işletmeler bütçelerini; Orta Vadeli Program, Orta Vadeli Mali Plan, Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberi ile bu Rehberde yer alan esaslara göre hazırlayacaklardır.
A. GENEL İLKELER
1. İşletme bütçeleri; çok yıllı bütçeleme anlayışı çerçevesinde 2014-2016 dönemini kapsayacak şekilde hazırlanacaktır.
2. İşletmeler bütçelerini, 5018 sayılı Kanunun öngördüğü ilke ve esasları dikkate alarak mali saydamlığa, hesap verilebilirliğe katkı sağlayacak ve somut hizmet öncelikleri ve hedeflerini ortaya koyacak şekilde hazırlayacaklardır.
3. İşletme Bütçesi, 2014-2016 yıllarını kapsayacağından hizmet planlamalarının, gider ve gelir tahminlerinin hizmet öncelikleriyle işletme hedeflerine uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.
4. Gider ile gelir tahminleri ayrıntılı ve somut verilere dayandırılacaktır.
5. İşletmeler, bütçelerini Analitik Bütçe Sınıflandırmasına ilişkin izleyen bölümlerde yer verilen esas ve usullere uygun olarak hazırlayacaklardır.
6. Bütçelerin hazırlanmasında her bir birimin yürütmekte olduğu hizmetler gözden geçirilerek ihtiyaç duyulmayan, öncelik taşımayan veya mükerrerlik arz eden hizmetler için gider öngörülmeyecek, devamına ihtiyaç duyulan hizmetler için önceki yıl verileri de ortaya konularak bu rehberde belirtilen esaslar dahilinde bütçeleme yapılacaktır.
7. İşletme bütçelerinde giderlerin gelirleri aşmaması esasına uyulacaktır.
8. İşletme bütçeleri hazırlanırken önceki yıldan gelen ve finansman cetvelinde gösterilen tutar ile önceki yıllardan devreden borçları da dikkate alacaklardır.
9. Giderin sınıflandırılmasında kurumsal, fonksiyonel ve ekonomik kodların en detayını içerecek düzeyde hazırlanacak olan bütçeler, ekonomik sınıflandırmanın II. düzeyini içerecek şekilde onaylanacaktır.
10. İşletmeler gelir tahminlerini gelirin ekonomik sınıflandırmasının III. düzeyinde hazırlayacak ve onaylayacaklardır.
11. İşletme bütçeleri en geç 31/12/2013 tarihine kadar Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemine (DMİS) girilerek onaylanacaktır.
B. ANALİTİK BÜTÇE SINIFLANDIRMASI
1. GİRİŞ
Döner sermayeli işletme bütçelerinin kurumsal, fonksiyonel ve ekonomik sonuçlarının görülmesini sağlayacak, gelir ve giderlerin ekonomik ve mali analizinin yapılmasına imkan verecek, hesap verebilirliği ve saydamlığı sağlayacak şekilde hazırlanması ve uygulanması amacıyla Maliye Bakanlığınca 29 Eylül 2010 tarihli ve 27714 Sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 1 Sıra No.lu Döner Sermayeli İşletmeler Genel Tebliği ile Genel Yönetimin uygulandığı analitik bütçe sınıflandırmasına uyumlu olarak Döner Sermayeli İşletmeler Analitik Bütçe Sınıflandırması belirlenmiştir.
Bu çerçevede oluşturulan Döner Sermayeli İşletmeler Analitik Bütçe Sınıflandırması; kurumsal sınıflandırma, giderin fonksiyonel ve ekonomik sınıflandırması ile gelirin ekonomik sınıflandırması olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.
Bu Rehber ekinde yer alan; analitik bütçe sınıflandırmasına ilişkin döner sermaye sınıflandırma tabloları (DSS-1.2.3.4 ve5), bütçe hazırlık çalışmalarında kullanılacak formlar Muhasebat Genel Müdürlüğünün web adresinde (www.muhasebat.gov.tr) yer almaktadır.
Döner sermayeli işletmeler kendi mevzuatlarında yer alan bütçe hazırlama sürecine uyacaklar, mevzuatlarında belirlenen form ve tabloları da ayrıca kullanacaklardır.
2. KURUMSAL SINIFLANDIRMA
Kurumsal sınıflandırma, dört düzeyli bir kod yapısından oluşmaktadır. Sınıflandırmanın I. düzeyi, işletmelerin bağlı olduğu bakanlıklar ve anayasal olarak eşdeğer idareler ile bütçe türleri esas alınarak oluşturulmuştur. II. düzeyde, I. düzeyde tanımlanan yöneticilere karşı doğrudan sorumlu birimler ile bütçe türlerine göre idareler; III. düzeyde, işletmenin faaliyette bulunduğu il plaka kodu, IV. düzeyde ise, işletmeler yer almaktadır. Yüksek Öğretim Kurumlarında IV. düzeyde işletme birimlerine yer verilecektir.
Yukarıda yer alan hususlara göre hazırlanan Kurumsal Sınıflandırma Tablosu DSS-1’de yer almaktadır.
Yeni kurulan veya yeniden teşkilatlandırılan işletmelere ilişkin bütçe hazırlığına başlamadan önce kurumsal sınıflandırmanın detayları Maliye Bakanlığı (Muhasebat Genel Müdürlüğü) ile görüşülerek belirlenecektir.
3. FONKSİYONEL SINIFLANDIRMA
Fonksiyonel sınıflandırma, işletme faaliyetlerinin türünü göstermektedir. İşletme faaliyetlerinin ve bu faaliyetlere yönelik harcamaların zaman serileri boyunca izlenmesi ve karşılaştırma imkanı elde edilmesi, fonksiyonel sınıflandırma ile mümkün olabilmektedir. Ayrıca, bütçe politikalarının oluşturulmasında sektörel ayrımların yapılabilmesi de bu sınıflandırmanın hedefleri arasındadır.
Fonksiyonel sınıflandırma, iki düzeyli bir kod grubundan oluşmaktadır. I. düzey, İşletme faaliyetlerini on ana fonksiyona ayırmaktadır. Ana fonksiyonlar, II. düzeyde alt fonksiyonlara bölünmektedir.
Gider bütçesi hazırlanırken ve bütçe uygulamasında kullanacakları Giderlerin Fonksiyonel Sınıflandırma Tablosu DSS-2’de gösterilmiştir.
İşletme birimlerince yürütülen hizmetlerin birden fazla fonksiyon içermesi halinde maliyetler itibarıyla ayrılabilen ve anlamlı veri üretilebilen her bir fonksiyon için veri girilecektir.
4. EKONOMİK SINIFLANDIRMA
Ekonomik sınıflandırmayla, işletmenin, görev ve fonksiyonlarını yerine getirirken yürüttüğü faaliyetlerin milli ekonomiye, piyasalara ve gelir dağılımına etkilerinin planlanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Ekonomik sınıflandırma; gelirlerin ve giderlerin sınıflandırması şeklinde iki bölümden oluşmaktadır.
4.1. Giderlerin Sınıflandırması
Harcama, geri ödenmeyen, bir başka deyişle herhangi bir mali hak yaratmayan veya mevcut bir mali hakkı ortadan kaldırmayan ödemeler olarak tanımlanabilir. Harcama, cari ya da sermaye nitelikli olabilir; mal veya hizmet alımında olduğu gibi bir şey karşılığında yapılabileceği gibi karşılıksız olarak da yapılabilir.
Önceki kısımlarda değinilen tanım ve açıklamalar çerçevesinde, Giderlerin Ekonomik Sınıflandırması (DSS-3) dört düzeyli bir kod grubundan oluşmakta olup, I. düzeyde yer alan gider gruplarının açıklamaları ve bunlara ilişkin bütçe hazırlama esasları aşağıda yer almaktadır:
01- Personel Giderleri
İşletme personeli olarak çalıştırılan kişilere bordroya dayalı olarak nakden yapılan ödemeler bu bölümde izlenir.
İşletme personeline yapılan ayni nitelikteki ödemeler “Mal ve Hizmet Alım Giderleri”ne, işletmenin işveren sıfatıyla sosyal güvenlik kurumlarına ödediği primler ise “Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet Primi Giderleri” bölümüne, işletme personeline işletme gelir ve karlarına yaptıkları katkıyla ilişkili olarak ödenen ek ödemeler “Ek Ödeme” bölümüne kaydedilir.
02- Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri
İşletmenin işveren sıfatıyla Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyeceği sigorta primleri, bu bölümde izlenecektir.
İşveren sıfatıyla ödenecek sigorta ve sağlık prim ödemeleri, I. düzeyde “02- Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri” altında, II. düzeyde istihdam türüne göre detaylandırıldıktan sonra III. düzeyde “6-Sosyal Güvenlik Kurumuna” kodu ile IV. düzeyde ilgisine göre “01- Sosyal Güvenlik Primi Ödemeleri” ve “02- Sağlık Primi Ödemeleri” ekonomik kodundan yazılacaktır.
03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri
Bu bölüm, üretim ve tüketime yönelik mal ve malzeme alımları, büro malzemesi alımları, kira, yakıt, elektrik ödemeleri ile rutin bakım-onarım ödemelerini, telefon vb. haberleşme giderlerini, yolluk giderlerini, taşıma giderlerini, düşük değerli veya bir yıldan az kullanım ömrü olan ekipmanlar için yapılan ödemeler ile benzeri giderleri kapsar.
Doğrudan tüketime yönelik olmayıp, sonucunda satılacak veya üretimi yapan işletme tarafından kullanılacak olmasına bakılmaksızın nihai mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılarak bu süreç sonrasında kısmen veya tamamen nitelik değiştirecek olan hammaddeler, ara mallar ve malzemeler ile üretimde kullanılan enerji bedelleri üretime yönelik mal ve malzeme alımları bölümünde; üretim sürecinde kullanılmadan doğrudan tüketime yönelik olarak kullanılan nihai mal ve malzemeler tüketme yönelik mal ve malzeme alımları bölümünde izlenecektir.
05- Cari Transferler
İşletme bütçesinden, kişi veya kurumlara pay ve benzeri cari nitelikli karşılıksız olarak yapılan kaynak aktarımları cari transferleri oluşturmaktadır.
İlgili mevzuatına göre işletmelerin aylık gayrisafi hasılatından aktarılan hazine hissesi SHÇEK hissesi, yıl sonu karından Hazineye aktarılacak tutarlar gibi paylara “gelirler ve karlardan ayrılan paylar” bölümünde yer verilecektir.
Genel yönetim analitik bütçe sınıflandırmasında farklı bölümlerde yer alan, 5510 sayılı kanuna göre ödenecek ek karşılıklar (%20 prim ödeneği), teknoloji geliştirme bölgelerine yapılan transferler, uluslararası kuruluşlara yapılan üyelik ödemeleri, memurların öğle yemeğine yardım gibi transfer ödemeleri açılan diğer transferler bölümünde izlenecektir.
06- Sermaye Giderleri
Sermaye giderleri, normal ömrü bir yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe kanunları ile belirlenmiş asgari değeri aşan ödemelerdir.
İşletmeler, 5018 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince, yatırımlarla ilgili hususlarda Orta Vadeli Program, Orta Vadeli Mali Plan ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberinde yer alan ilke, esas ve önceliklere uyacaklardır.
Sermaye giderleri aynı zamanda, mevcut sabit sermaye mallarına dahil edilen mal ve hizmetler için bunları geliştirmek, ekonomik ömürlerini uzatmak, verimlerini artırmak, performanslarını geliştirmek veya bunları yeniden oluşturmak veya yapılandırmak amacıyla yapılan ödemeleri de kapsar. Mutad bakım-onarım ödemeleri ise, cari giderlere dahil edilecektir. Bu gruba aynı şekilde, gayrimenkule dahil olan mal ve hizmetler için yapılan harcamalar, araziler, binalar ve diğer sabit sermaye malları ile gayrimaddi aktifler üzerindeki mülkiyetin devredilmesi sırasında maruz kalınan masraflar ile iktisap edilmiş sabit sermaye aktiflerinin değeri içinde bulunan tüm hizmetler için yapılan harcamalar da dahildir.
Öte yandan, amortismana tabi kıymetler arasında yer alsalar bile, küçük aletler, iş kıyafetleri, mutad bakımda kullanılan yedek parçalar, normal ömürleri bir yıldan fazla olsa dahi düşük değerli alet ve edevat ile benzeri kıymetler, sermaye giderleri arasında yer almayacaktır.
08- Borç Verme
İlgili mevzuatına dayanılarak işletmenin nakit olarak verdiği borçlar ile alınan borçlardan yapılan geri ödemeler bu bölümde izlenecektir.
10- Ek Ödeme
Döner sermayeli işletmelerce, personele maaş dışında işletme gelir ve karlarına yaptıkları katkıyla ilişkili olarak katkı payı, prim, huzur hakkı gibi değişik adlarla yapılan ödemeler bu bölümde izlenecektir.
4.2. Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırması
Gelirler, mal ve hizmet satışları karşılığı olarak yapılan tahsilatlar ile alınan bağış ve yardımlar, sermaye gelirleri, verilen borçlardan kaynaklanan alacaklardan tahsilatlar ile diğer gelirlerden oluşmaktadır. Gelirlerin Ekonomik Sınıflandırması Tablosu DSS-4’de yer almakta olup, (B) işaretli cetvellerin hazırlanmasında bu sınıflandırma esas alınacaktır.
03- Mal ve Hizmet Gelirleri
Yurt içindeki ve yurt dışındaki gerçek ve tüzel kişilere satılan mal ve hizmetler karşılığında yapılan tahsilatlar bu bölümde izlenecektir.
Bu bölümde işletmelerin faaliyet alanları ile ilişkili olarak aşağıdaki gibi sınıflandırma yapılmıştır.
03.01- Sağlık Hizmeti Gelirleri
Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık işletmeleri, üniversite sağlık işletmeleri, GATA, asker hastaneleri ile sağlık hizmeti karşılığı gelir elde eden diğer birimlerin gelirleri bu bölümde izlenecektir.
03.02- Orman Gelirleri
Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Orman Genel Müdürlüğü döner sermaye işletmeleri ile ormancılık alanında faaliyeti olan diğer döner sermaye işletmelerinin gelirleri bu bölümde izlenecektir.
03.03- Tarım ve Hayvancılık Gelirleri
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı işletmeleri, tarım ve hayvancılık alanında faaliyeti olan üniversite döner sermaye işletmeleri ile tarım ve hayvancılık kapsamında faaliyet gösteren diğer işletmelerin gelirleri bu bölümde izlenecektir.
03.04- Mesleki Eğitim Gelirleri
Milli Eğitim Bakanlığı ve üniversite döner sermaye işletmeleri ile diğer işletmelerin mesleki eğitim faaliyetleri ile ilgili gelirleri bu bölümde izlenecektir.
03.05- Belgelendirme ve İzin Verme Gelirleri
İşletmelerin belge, ruhsat, sertifika, lisans ve benzeri belgelendirme ve izin verme gelirleri bu bölüme kaydedilecektir.
03.06- Baskı, Matbaa ve Darphane Gelirleri
İşletmelerin baskı ve matbaa gelirleri ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü döner sermaye işletmesinin gelirleri bu bölüme kaydedilecektir.
03.07- Barınma ve Konaklama Gelirleri
İşletmelerin huzurevi, kreş, bakımevi ve otelcilik gibi hizmet gelirleri bu bölüme kaydedilecektir.
03.08- İmalat, Yenileştirme, Bakım, Onarım ve Kurtarma Gelirleri
Milli Savunma Bakanlığına bağlı işletmelerin fabrika, tersane, atölye, ikmal ve bakım faaliyetleri ile imalat, yenileştirme, bakım, onarım ve kurtarma faaliyetleri olan işletmelerin gelirleri bu bölümde izlenecektir.
03.09- Proje, Araştırma ve Geliştirme Gelirleri
İşletmelerin proje, araştırma ve geliştirme gelirleri bu bölümde izlenecektir.
03.10- Eğitim ve Danışmanlık Gelirleri
Mesleki eğitim kapsamına girmeyen eğitim hizmetlerinden sağlanan gelirler ile danışmanlık hizmetleri karşılığı elde edilen gelirler bu bölümde izlenecektir.
03.11- Sınav, Ölçme ve Değerlendirme Gelirleri
İşletmelerin sınav, ölçme ve değerlendirme gelirleri bu bölümde izlenecektir.
03.12- Muayene, Ölçüm, Kontrol ve Denetim Gelirleri
Sağlık işletmelerinin tıbbi laboratuvar tahlil ve tetkikleri hariç olmak üzere işletmelerin tüm muayene, ölçüm, tahlil, analiz, kontrol ve denetim gibi faaliyetleri sonucu elde edilen gelirler bu bölümde izlenecektir.
03.13- Tasfiye Edilecek Eşya ve Hurda Satış Gelirleri
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İşletmesinin tasfiye gelirleri ile diğer işletmelerin hurda satış gelirleri bu bölümde izlenecektir.
04- Alınan Bağış ve Yardımlar
Karşılıksız, geri ödemesiz ve zorunluluk esasına dayanmayan bağış ve yardımlardan tahsil edilenler bu bölümde izlenecektir. Ayni olarak edinilen bağış ve yardımlara bütçede yer verilmeyecektir.
06- Sermaye Gelirleri
İlgili mevzuatına dayanılarak işletmenin sahip olduğu sabit sermaye varlıklarının, arsa, arazi ve gayri maddi varlıkların satışından elde edilen gelirler bu bölümde izlenecektir.
08- Verilen Borçlardan Kaynaklanan Alacaklardan Tahsilat
İlgili mevzuatına dayanılarak işletmenin nakit olarak verdiği borçlardan kaynaklanan alacaklardan yapılan tahsilatlar bu bölümde izlenecektir.
09- Diğer Gelirler
İşletmenin faiz, pay, para cezası ve kira gelirleri gibi faaliyet gelirleri dışındaki diğer gelirleri bu bölümde izlenecektir.



Sınıflandırma NO
DÖNER SERMAYE SINIFLANDIRMASI
DSS-1.a
Kurumsal Sınıflandırma Anahtarı
DSS-1.b
Kurumsal Sınıflandırma Dördüncü Düzey
DSS-2.a
Birinci Düzey Fonksiyonel Kodlar
DSS-2.b
İkinci Düzey Fonksiyonel Kodlar
DSS-3.a
Ekonomik Sınıflandırma Birinci Düzey Gider Kodları
DSS-3.b
Ekonomik Sınıflandırma İkinci Düzey Gider Kodları
DSS-3.c
Ekonomik Sınıflandırma Üçüncü Düzey Gider Kodları
DSS-3.d
Ekonomik Sınıflandırma Dördüncü Düzey Gider Kodları
DSS-4.a
Ekonomik Sınıflandırma Birinci Düzey Gelir Kodları
DSS-4.b
Ekonomik Sınıflandırma İkinci Düzey Gelir Kodları
DSS-4.c
Ekonomik Sınıflandırma Üçüncü Düzey Gelir Kodları



FORM NO
DÖNER SERMAYELİ İŞLETMELERİN
BÜTÇE HAZIRLIK ÇALIŞMALARINDA KULLANILACAK FORMLAR
1
Fonksiyonel Sınıflandırmaya Göre Ödenek İcmali (Birinci Düzey)
2
Ekonomik Sınıflandırmaya Göre Ödenek İcmali (Birinci Düzey)
3
Ekonomik Sınıflandırmaya Göre Ödenek İcmali (İkinci Düzey)
4
Fonksiyonel ve Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Ödenekler
5
Ödenek Cetveli  (Ekonomik Dördüncü Düzey)
6
Ödenek Cetveli  (Ekonomik İkinci Düzey)
7
Gelir (B) Cetveli
8
Finansman (F) Cetveli


Faydalı Linkler